Δημοκρατία.
Μία έννοια που τόσο συχνά διαλαλούμε, αλλά δύσκολα αποδεικνύουμε με τις πράξεις και τα πιστεύω μας. Έννοια δύσκολη, αν αναλογιστεί κανείς ότι ακόμα και οι πιστοί στο θεσμό, αλλά και οι θεωρητικοί της Δημοκρατίας δεν έχουν ακριβώς το ίδιο πράγμα στο νου τους, όταν ορκίζονται στο όνομά της.
Πόσο εύκολο είναι άραγε ένα αρχικά δημοκρατικά εκλεγμένο καθεστώς, μετά από διάβρωση να καταλήξει σε μια άλλοτε συγκαλυμμένη και άλλοτε απροκάλυπτη πολιτική επιβολή ενός προσώπου ή ενός ομίλου, με συγκέντρωση εξουσίας δήθεν για την οικονομική και κοινωνική ευημερία του τόπου. Πόσες φορές οι πλέον αυταρχικοί κυβερνήτες ισχυρίζονται ότι κυβερνάνε «δημοκρατικά» Ποια είναι λοιπόν τα ελάχιστα της δημοκρατικής διακυβέρνησης, ώστε να μην υπάρχει εκτροπή. Αρκεί μόνο η ύπαρξη μιας κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης και ενός νομοθετικού πλαισίου για την κατοχύρωση μιας έμμεσης δημοκρατικής διακυβέρνησης. Ασφαλώς και όχι. Πως όμως θα διασφαλιστεί η ανθρώπινη προσωπικότητα, που η Δημοκρατία σαν αξία και θεμέλιο πρέπει να σεβαστεί. Πως θα προστατευτεί η ελευθερία του ατόμου, ηθική και πολιτική. Ο πολίτης της χώρας και του Δήμου ειδικότερα χρειάζεται εφόδια, ειδικά μέσα και εκπαίδευση να ξεφύγει από την πενία, την ανέχεια και την αμάθεια, για να αρχίσει να εκτιμά και να κάνει σωστή χρήση της ελευθερίας του. Όσες παροχές και επιδόματα αν πάρουν οι απομονωμένες ομάδες, πάντα θα είναι εκεί, αν δεν φύγουν από την απομόνωση της μάθησης και της γνώσης.
Για να εξασφαλιστεί η δημοκρατική διακυβέρνηση είναι απαραίτητη η κατοχύρωση της αντιπολίτευσης. Ο μονοκομματισμός, ακόμα και αν εκφράζεται ως στείρα ή ευκαιριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία αργά ή γρήγορα καταλήγει στον ολοκληρωτισμό.
Ο Νόμος και το Σύνταγμα είναι το άλλο οχυρό της Δημοκρατίας. Σύνταγμα λαοπρόβλητο για τα συμφέροντα του πολίτη, που θα διαφυλάσσεται και θα φρουρείται από τον ίδιο το λαό. Αυτό θα προσδιορίζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις όλων έναντι όλων, αλλά προπάντων τα δικαιώματά τους μέσα στο κράτος. Η ίδια η Δημοκρατία πρέπει να προστατεύει τον πολίτη έναντι της αυθαιρεσίας του κράτους.
Δήμαρχος. Μια λέξη συνυφασμένη με την Δημοκρατία, ένας θεσμός που ίσως να προϋπήρχε ακόμα και της Δημοκρατίας σαν πολίτευμα, με τον Κλεισθένη εμπνευστή και δημιουργό.
Τι περιμένει όμως ο πολίτης από αυτόν. Αρκεί μόνο η θεωρητική χάραξη της κατεύθυνσης και στρατηγικής στο Δήμο; Η στείρα εκπλήρωση των καθηκόντων, που η πολιτεία του έχει αναθέσει αντ’ αυτής προς εξοικονόμηση πόρων και ανθρώπινου δυναμικού; Η απλή εκπροσώπηση της πόλης; Όχι βέβαια.
Ο Δήμαρχος πρέπει να στοχεύει στην αναβάθμιση της θέσης του Δήμου και στην βελτίωση της ζωής των δημοτών, ερχόμενος πολλές φορές σε ρήξη με την κεντρική διοίκηση, ακόμα και με άλλους Δήμους. Αυτός είναι που θα πρέπει να αξιοποιεί στο έπακρο τις δυνατότητες και τα προγράμματα της πολιτείας, διεκδικώντας ό,τι του αναλογεί αλλά και εκπονώντας νέα πρωτοποριακά προγράμματα προς έγκριση και υλοποίηση.
Προϋπόθεση όλων ο τιμηθείς με την ψήφο των πολιτών να κυριαρχείται και να πρεσβεύει συγκεκριμένες αξίες, ώστε η τοπική ηγεσία να κατευθύνεται σε φιλόδοξες , πρωτοπόρες, μακρόπνοες επιλογές. Καταγραφή των προβλημάτων με συμμετοχή των δημοτών, ρεαλιστική προσέγγιση σύμφωνα με τις δυνατότητες του Δήμου. Άμεση ανταπόκριση σε έκτακτα προβλήματα, χωρίς παρεκτροπή από τις βασικές αρχές και τις στρατηγικές επιλογές.
Πρέπει να αφουγκράζεται τα μεμονωμένα και γενικότερα προβλήματα, εξασφαλίζοντας όμως πάντα τα δικαιώματα και της μειοψηφίας. Φροντίζει να υπάρχει κοινωνική συνοχή σε κάθε διαδικασία, σε κάθε όργανο, σε κάθε διοικητικό μηχανισμό.
Χρειάζεται ικανότητες οργανωτικές και ορθή διαχείριση των πόρων , ανθρωπίνων και οικονομικών. Να ενημερώνει την κοινή γνώμη με αντικειμενικά συστήματα επικοινωνίας και δίκτυα πληροφόρησης. Να επιδιώκει ποιότητα στις σχέσεις με τους πολίτες, αλλά και το προσωπικό του Δήμου. Να εκπροσωπεί τον Δήμου όχι μόνο σε τελετές, σε δημόσιες εκδηλώσεις και σε ΜΜΕ, αλλά και έναντι υψηλότερων βαθμίδων του πολιτειακού συστήματος, προς διεκδίκηση πόρων και δυνατοτήτων.
«[37] Ξρώμεθα γὰρ πολιτείᾳ οὐ ζηλούσῃ τοὺς τῶν πέλας νόμους, παράδειγμα δὲ μᾶλλον αὐτοὶ ὄντες τισὶν ἢ μιμούμενοι ἑτέρους. καὶ ὄνομα μὲν διὰ τὸ μὴ ἐς ὀλίγους ἀλλ᾿ ἐς πλείονας οἰκεῖν δημοκρατία κέκληται·»Περικλέους Ἐπιτάφιος Λόγος(Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν Β´, § 35-46)
Με εκτίμηση,
Νίκος Θεσσαλονικεύς.